Klasy wydajności recyklingu opakowań w PPWR – co oznaczają kategorie A, B i C?

Przez wiele lat producenci opakowań mogli samodzielnie oceniać, czy zaprojektowane przez nich opakowania nadają się do recyklingu. W praktyce oznaczało to, że podobne rozwiązania mogły być oceniane w różny sposób, a samo określenie „opakowanie nadające się do recyklingu” nie zawsze oznaczało to samo. Rozporządzenie PPWR kończy z tą dowolnością – ustanawia jednolity system oceny i klasyfikacji, który pozwoli rzetelnie określić wydajność recyklingu opakowania i zgodność z kryteriami ekoprojektowania. Wynik tej oceny będzie decydował o przypisaniu opakowania do jednej z trzech klas wydajności recyklingu.

Ocena recyklowalności opakowań według PPWR – najważniejsze zasady

Rozporządzenie PPWR ustanawia wymóg, by od 12 sierpnia 2026 r. wszystkie opakowania wprowadzane na unijny rynek nadawały się do recyklingu. Od 1 stycznia 2030 r. natomiast możliwość recyklingu każdego opakowania musi być wyrażana w klasach wydajności A, B lub C. Dla wytwórców oznacza to konieczność wcześniejszego zweryfikowania całego portfolio opakowań i przeprojektowania ich zgodnie z kryteriami projektowania z myślą o recyklingu (Design for Recycling, DfR).

Za ocenę możliwości recyklingu opakowania oraz przypisanie go do jednej z klas wydajności odpowiada wytwórca. PPWR nie precyzuje jednak, w jaki sposób ma on przeprowadzać tę ocenę – szczegółowe wytyczne znajdą się w aktach delegowanych, które KE ma przyjąć do 1 stycznia 2028 r. Potwierdzenie zgodności danego opakowania z wymogiem recyklowalności oraz z kryteriami danej klasy wydajności recyklingu wytwórca ma obowiązek zawrzeć w deklaracji zgodności UE.

Klasa A – najwyższa klasa wydajności recyklingu opakowań w PPWR

Klasa A to najwyższa klasa wydajności recyklingu opakowań przewidziana przez rozporządzenie PPWR. Należą do niej opakowania zaprojektowane zgodnie z zasadami Design for Recycling, które mogą być sortowane i przetwarzane bez większych strat materiałowych.

Przypisanie opakowania do klasy A oznacza, że:

• opakowanie osiąga najwyższy poziom wydajności recyklingu i spełnia najbardziej rygorystyczne kryteria projektowania z myślą o recyklingu (Design for Recycling, DfR),
• wynik oceny wydajności recyklingu wynosi co najmniej 95%.

Klasa A będzie najbardziej pożądana nie tylko z punktu widzenia zgodności z PPWR, ale również przyszłej modulacji opłat EPR, która ma premiować opakowania najlepiej zaprojektowane pod kątem recyklingu

Klasa B – wysoka wydajność recyklingu z niewielkimi ograniczeniami

Przeznaczona jest dla opakowań, które są wysoce przydatne do recyklingu, ale nie spełniają wymogów klasy A. Przypisanie opakowania do klasy B oznacza, że:

• wydajność recyklingu opakowania wynosi minimum 80%, lecz nie przekracza 95%,
• większość materiału może zostać odzyskana i ponownie wykorzystana jako wysokiej jakości surowiec wtórny,
• opakowanie może mieć elementy lub cechy, które w niewielkim stopniu utrudniają recykling.

Klasa C – dopuszczalna tylko do 2038 r.

Klasa C jest najniższą klasą wydajności recyklingu przewidzianą w rozporządzeniu PPWR. Oznacza ona, że do recyklingu materiałowego nadaje się od 70% do poniżej 80% masy opakowania. Do klasy C zaliczane są więc opakowania, które spełniają minimalne kryteria rozporządzenia PPWR dotyczące projektowania z myślą o recyklingu, lecz ich konstrukcja albo skład materiałowy utrudnia efektywny odzysk części materiałów.

Co z opakowaniami niespełniającymi wymogów klasy C? Opakowania, które uzyskają ocenę niższą niż 70% uznawane są za technicznie niezdatne do recyklingu i (z kilkoma wyjątkami) nie będą mogły być wprowadzane do obrotu po 1 stycznia 2030 r.

Wytwórcy opakowań sklasyfikowanych w kategorii C będą mogli wprowadzać je do obrotu tylko przez ograniczony czas – począwszy od 1 stycznia 2038 r. opakowania klasy C zostaną objęte zakazem wprowadzania do obrotu. Oznacza to, że na rynku pozostaną już tylko opakowania należące do klasy A lub B, czyli takie, których wynik oceny wydajności recyklingu wyniesie minimum 80%. Przedsiębiorcy wytwarzający i wykorzystujący opakowania klasy C powinni więc traktować je jako rozwiązanie tymczasowe i równolegle prowadzić prace nad ich ekoprojektowaniem.

Dodatkowa klasyfikacja opakowań od 2035 r. – ocena recyklingu na dużą skalę

Od 2035 r. do kryteriów analizowanych podczas oceny możliwości recyklingu opakowania dodany zostanie nowy czynnik – ocena recyklingu na dużą skalę.

Co oznacza „recykling na dużą skalę”? Aby dana kategoria opakowań została uznana za poddawaną recyklingowi na dużą skalę, odpady z tego rodzaju opakowań muszą być selektywnie zbierane, sortowane i poddawane recyklingowi w ramach funkcjonujących systemów oraz sprawdzonych w praktyce procesów recyklingu. Jednocześnie poziom recyklingu tych opakowań w na poziomie UE musi wynosić:

• 30% dla opakowań drewnianych,
• 55% dla pozostałych materiałów.

Opakowania będą więc przechodziły podwójną ocenę: ocenę wydajności recyklingu (zgodności z kryteriami ekoprojektowania) oraz ocenę recyklingu na dużą skalę, która również będzie wyrażana w klasach od A do C. Progi pozwalające na stwierdzenie zgodności z wymogami oceny recyklingu na duża skalę oraz umożliwiające przypisanie opakowań do konkretnych kategorii zostaną ustalone w aktach delegowanych KE. Ma to zagwarantować, że wprowadzane do obrotu opakowania będą faktycznie poddawane recyklingowi w momencie, kiedy staną się odpadami. Opakowania niespełniające wymogów klasy C zostaną uznane za niepoddawane recyklingowi na dużą skalę, przez co nie będą mogły trafić na rynek.

Oznacza to, że od 2035 r. ocena możliwości recyklingu opakowań będzie opierała się na dwóch elementach. Po pierwsze, sprawdzane będzie, czy opakowanie zostało zaprojektowane zgodnie z zasadami projektowania z myślą o recyklingu (Design for Recycling). Po drugie, ocenione zostanie, czy dana kategoria opakowań jest faktycznie poddawana recyklingowi na dużą skalę. Szczegółowe zasady tej oceny, w tym metodyka oraz progi dla poszczególnych kategorii opakowań, zostaną określone w aktach delegowanych Komisji Europejskiej.