Czy system kaucyjny obejmie kartony wielomateriałowe?

Ministerstwo Klimatu i Środowiska nie wyklucza rozszerzenia systemu kaucyjnego o kolejne frakcje, w tym o opakowania wielomateriałowe. Kwestia ta jest obecnie przedmiotem dyskusji między resortem, a branżą rozlewniczą. Ewentualnych zmian można spodziewać się nie wcześniej niż w 2027 r.

Poseł pyta, MKiŚ odpowiada – dyskusja o opakowaniach wielomateriałowych w systemie kaucyjnym

Kwestię włączenia kartonów wielomateriałowych do systemu kaucyjnego podniósł poseł Grzegorz Matusiak w interpelacji skierowanej do minister klimatu i środowiska. Wskazał on, że na rynku panuje obecnie trend „ucieczki” z systemu kaucyjnego – duzi producenci napojów zmieniają dotychczas stosowane opakowania jednomateriałowe objęte systemem na alternatywne opakowania, które nie przynależą do systemu. Według doniesień z prasy branżowej najczęstszym wyborem producentów są w tej sytuacji trudne w recyklingu opakowania kartonowe wielomateriałowe, za które nie jest pobierana kaucja.

W swojej odpowiedzi resort klimatu potwierdził, że dostrzega to zjawisko, ale ma ono – jak wskazano – marginalną skalę, więc nie wymaga podjęcia natychmiastowych działań. MKiŚ stale analizuje jednak postulaty branży, również te dotyczące objęcia systemem kaucyjnym tzw. tetrapaków i jeszcze w 2026 r. planuje podjąć decyzję o ewentualnej inicjatywie ustawodawczej.

Opakowania wielomateriałowe nie są priorytetem – najpierw zadbajmy o frakcje wymienione w ustawie

Z odpowiedzi na interpelację udzielonej przez Podsekretarz Stanu w Ministerstwie Klimatu i Środowiska, Anitę Sowińską wynika, że w tej chwili resort skupia się na rozwoju infrastruktury i logistyki zwrotnej tych typów opakowań na napoje, które należą do systemu kaucyjnego od początku jego funkcjonowania. Sowińska wskazała również, że nałożenie kaucji na kolejną frakcję spowodowałoby dodatkowe obciążenie placówek handlowych oraz zmniejszenie i tak już znacznie zredukowanego strumienia odpadów trafiającego do systemu komunalnego. Ponadto wiązałoby się z koniecznością znaczących zmian w dopiero co stworzonej infrastrukturze zwrotnej. Jednym z jej elementów są zainstalowane w punktach zbiórki butelkomaty, które nie zostały przystosowane do odbierania odpadów z opakowań wielomateriałowych.

Czy wyłączenia z systemu kaucyjnego ograniczają konkurencję?

W swojej interpelacji Grzegorz Matusiak podniósł również problem wyłączania z systemu kaucyjnego całych segmentów opakowań – najpierw było to mleko i produkty mleczne, a już po uruchomieniu systemu – piwo i inne napoje w szklanych butelkach wielokrotnego użytku. O ile możliwość wyłączenia opakowań na piwo jest tylko czasowa (do końca 2028 r.), a skorzystanie z niej MKiŚ uzależniło od prowadzenia alternatywnego systemu zbiórki, to już dla mleka i produktów mlecznych nie przewidziano innego systemu zbierania, ani nie ustanowiono harmonogramu włączenia ich w przyszłości do systemu centralnego. Zdaniem posła takie działania zmierzają do ograniczenia konkurencji pomiędzy podmiotami wprowadzającymi napoje w opakowaniach, a zasadność ich stosowania powinna być zweryfikowana przez MKiŚ.

Czytaj też: Szklane butelki jednak poza systemem kaucyjnym >>

Jako ograniczenie konkurencji na rynku poseł wskazuje również zjawisko zastępowania butelek PET i aluminiowych puszek opakowaniami kartonowymi wielomateriałowym, które, ze względu na brak kaucji i brak konieczności zwrotu są tańszą i wygodniejszą alternatywą dla konsumentów.

Resort nie odniósł się bezpośrednio do kwestii potencjalnego ograniczenia konkurencji. Minister Sowińska podkreśliła jednak, że celem systemu kaucyjnego nie była promocja wykorzystania opakowań kartonowych wielomateriałowych, lecz spełnienie wysokich celów UE w zakresie poziomów selektywnej zbiórki odpadów opakowaniowych. Dodała też, że skuteczność systemu oraz jego wpływ na środowisko i konkurencyjność podmiotów z branży rozlewniczej będzie można rzetelnie ocenić dopiero po analizie sprawozdań za pierwszy pełny rok funkcjonowania systemu kaucyjnego.

Czytaj też: Czy w systemie kaucyjnym powstanie instytucja parasolowa?

Źródła:

1. Interpelacja nr 16100 do ministra klimatu i środowiska w sprawie systemu kaucyjnego oraz rodzajów objętych nim opakowań na napoje, https://www.sejm.gov.pl/sejm10.nsf/InterpelacjaTresc.xsp?key=DSHE6Y
2. Odpowiedź na interpelację Posła Grzegorza Matusiaka w sprawie systemu kaucyjnego oraz rodzajów objętych nim opakowań na napoje, K10INT16100, https://sejm.gov.pl/INT10.nsf/klucz/ATTDSWJ5B/%24FILE/i16100-o1.pdf