PPWR wprowadza limity PFAS i substancji niebezpiecznych w opakowaniach

Unia Europejska od dawna pracuje nad zwiększeniem bezpieczeństwa opakowań, zwłaszcza tych przeznaczonych do kontaktu z żywnością. Po wprowadzeniu zakazu stosowania bisfenolu A (BPA) przyszedł czas na kolejne zakazy i ograniczenia – tym razem dotyczące PFAS oraz metali ciężkich. Rozporządzenie PPWR ustanawia dopuszczalne limity określonych substancji i nie wyklucza, że te surowe wymogi zostaną jeszcze bardziej zaostrzone w kolejnych latach.

Od kiedy obowiązują nowe limity PFAS i metali ciężkich?

Zakaz wprowadzania do obrotu opakowań przekraczających określone w PPWR limity PFAS oraz metali ciężkich obowiązuje od 12 sierpnia 2026 r. Rozporządzenie PPWR nie przewiduje okresu przejściowego na wyczerpanie zapasów magazynowych opakowań zawierających PFAS lub metale ciężkie – jeśli nie zostały one wprowadzone do obrotu przed 12 sierpnia 2026 r., to nie będą już mogły trafić na rynek.

UWAGA: moment uznawany za „wprowadzenie do obrotu” różni się dla poszczególnych rodzajów opakowań. Zgodnie z interpretacją KE opakowania handlowe i zbiorcze przeznaczone do kontaktu z żywnością wprowadza się do obrotu po ich napełnieniu, o ile końcowe etapy przetwarzania (np. procesy plombowania) mogą mieć wpływ na zgodność opakowania z przepisami. Opakowania transportowe i usługowe wprowadza się do obrotu puste.

Opakowania wprowadzone do obrotu przed 12 sierpnia 2026 r. mogą pozostać w obrocie i nie trzeba ich wycofywać.

Ograniczenie PFAS w opakowaniach na żywność – wymogi PPWR

Od 12 sierpnia 2026 r. obowiązuje zakaz wprowadzania do obrotu opakowań przeznaczonych do kontaktu z żywnością, które zawierają wysokie stężenie substancji per- i polifluoroalkilowych (PFAS). Obejmuje on wszystkie opakowania kontaktowe, niezależnie od materiału, z którego zostały wykonane, w których zawartość PFAS wynosi:

• 25 ppb (μg/kg) lub więcej dla pojedynczych substancji PFAS,
• 250 ppb (μg/kg) lub więcej dla sumy wszystkich substancji PFAS,
• 50 ppm (mg/kg) lub więcej PFAS (w tym polimerowych PFAS).

Jeśli całkowita ilość fluoru przekracza maksymalne stężenie 50 mg/kg, wytwórca, importer lub dalszy użytkownik musi przygotować szczegółową dokumentacje techniczną rozróżniającą PFAS od innych związków.

Nowe maksymalne limity substancji niebezpiecznych w opakowaniach

Zgodnie z rozporządzenia PPWR, wszystkie opakowania powinny być projektowane i wytwarzane w sposób, który pozwala ograniczyć zawartość niektórych metali ciężkich i innych substancji potencjalnie niebezpiecznych. Począwszy od 12 sierpnia 2026 r. na rynek mogą być wprowadzane wyłącznie opakowania, w których suma stężeń ołowiu, kadmu, rtęci i chromu sześciowartościowego nie przekracza 100 mg/kg. Wymóg ten dotyczy zarówno całych jednostek opakowaniowych, jak i wszystkich ich części składowych. W przyszłości dopuszczalny limit metali ciężkich i substancji potencjalnie niebezpiecznych może być obniżany – nowe przepisy uprawniają Komisję Europejską do przyjmowania aktów delegowanych w celu ustanawiania niższych limitów, uwzględniających aktualny stan technologii.

W preambule do rozporządzenia PPWR wskazano, że nałożenie limitów substancji niebezpiecznych ma na celu nie tylko ochronę zdrowia publicznego i środowiska, ale też wspomaganie przejścia na GOZ. UE chce uniknąć sytuacji, w której materiały pochodzące z recyklingu opakowań zawierających ponadnormatywne stężenie metali ciężkich będą wielokrotnie wykorzystywane do produkcji kolejnych opakowań i ponownie wprowadzane na rynek.

Za zapewnienie zgodności opakowania z limitami substancji niebezpiecznych określonymi w art. 5 rozporządzenia PPWR odpowiada przede wszystkim wytwórca opakowania. Ma on obowiązek przeprowadzenia procedury oceny zgodności w oparciu o informacje i dokumentację dostarczoną przez dostawców surowców i materiałów opakowaniowych. Jeśli opakowanie przejdzie tę procedurę pomyślnie, to wytwórca sporządza dla niego deklarację zgodności UE, która potwierdza spełnienie wszystkich aktualnie obowiązujących wymogów PPWR.

Sprawdź, kto jest wytwórcą w rozumieniu przepisów PPWR >>

Ponadto za zgodność opakowań wprowadzanych na rynek UE odpowiada również importer, który musi zapewnić, że wytwórca zrealizował swoje obowiązki dotyczące przeprowadzenia procedury oceny zgodności, sporządzenia dokumentacji technicznej i deklaracji zgodności UE.

W pewnym zakresie odpowiedzialność za zapewnienie zgodności opakowań z wymogami dot. limitów substancji potencjalnie niebezpiecznych ponoszą też dystrybutorzy i dostawcy usług realizacji zamówień. Ciąży na nich obowiązek magazynowania, obsługi i pakowania, adresowania oraz wysyłki opakowań w sposób, który nie wpłynie negatywnie na zawartość tych substancji.

Czym są PFAS?

PFAS, czyli substancje per- i polifluoroalkilowe to liczna grupa syntetycznych związków chemicznych zawierających wiązania węgiel–fluor, które należą do najsilniejszych wiązań występujących w chemii organicznej. To właśnie dzięki nim PFAS są wyjątkowo odporne na działanie wysokiej temperatury, tłuszczów, wody oraz większości substancji chemicznych. Ze względu na bardzo wolne tempo rozkładu w środowisku i zdolność do kumulowania się w glebie, wodzie, organizmach zwierząt i ludzi, bywają określane mianem „wiecznych chemikaliów”.

Obecnie zidentyfikowano kilka tysięcy różnych substancji zaliczanych do grupy PFAS. Do najbardziej rozpoznawalnych związków z tej grupy należą m.in. PFOA (kwas perfluorooktanowy), PFOS (sulfonian perfluorooktanu) oraz PFHxS (kwas perfluoroheksanosulfonowy).

Objaśnienie techniczne z art. 5 pkt 5 rozporządzenia PPWR: PFAS oznacza każdą substancję, która zawiera co najmniej jeden w pełni fluorowany atom węgla grupy metylowej (CF3-) lub metylenowej (-CF2-) (bez dołączonych do niego atomów H/Cl/Br/I), z wyjątkiem substancji, które zawierają wyłącznie następujące elementy strukturalne: CF3-X lub X-CF2-X’, gdzie X = -OR lub -NRR’ i X’ = metyl (-CH3), metylen (-CH2-), grupa aromatyczna, grupa karbonylowa (-C(O)-), -OR’’, -SR’’ lub –NR’’R’’’ oraz gdzie R/R’/R’’/R’’’ jest wodorem (-H), metylem (-CH3), metylenem (-CH2), grupą aromatyczną lub grupą karbonylową (-C(O)-).