Od 2026 r. zmiany w EPR we Francji – ekomodulacja i system bonus-malus
1 stycznia 2026 r. we francuskim systemie EPR zostanie wprowadzona ekomodulacja w modelu bonus-malus. Obciążenia finansowe producentów będą modulowane ze względu na zawartość recyklatów w opakowaniach i produktach, ale nie we wszystkich – nowe przepisy dotyczą bowiem tylko 8 z 22 kategorii produktów objętych przepisami EPR we Francji.
Zanieczyszczający płaci, a wykorzystujący recyklat otrzymuje bonus
Francuskie przepisy EPR zostaną poszerzone o ekomodulację – mechanizm, który uzależnia wysokość opłaty (produktowej, z tytułu ROP) od wpływu, jaki dany produkt wywiera na środowisko. Aby zachęcić producentów do wykorzystywania materiałów pochodzących z recyklingu, francuski rząd zdecydował się na wprowadzenie systemu premii finansowych znanego szerzej jako bonus-malus. Od stycznia 2026 r. producenci będą otrzymywali bonusy za każdą tonę recyklatu zużytą do wytworzenia wybranych produktów objętych EPR.
We Francji systemem ekomodulacji objęte będą:
- opakowania jednostkowe i zbiorcze, zadrukowany papier (z wyjątkiem książek) i papier graficzny,
- opakowania stosowane w sektorze B2B,
- sprzęt elektryczny i elektroniczny,
- produkty chemiczne i opakowania po chemikaliach (np. klejach, silikonach, rozpuszczalnikach, farbach, lakierach i impregnatach, środkach ochrony roślin, nawozach sztucznych, barwnikach, pigmentach i tuszach),
- meble, w tym meble tapicerowane i tekstylne artykuły dekoracyjne,
- zabawki,
- artykuły sportowe i rekreacyjne,
- produkty dla majsterkowiczów oraz sprzęt i akcesoria ogrodnicze.
Czytaj też: Ekomodulacja w e-commerce: co muszą wiedzieć sklepy internetowe i producenci opakowań?
Bonusy dla producentów mają być w całości finansowane z opłat z tytułu rozszerzonej odpowiedzialności producenta. Będą one przyznawane na podstawie informacji o ilościach recyklatu w produktach i opakowaniach dostarczanych przez producentów, a następnie weryfikowanych przez organizacje odpowiedzialności producenta (fr. éco-organismes).
Zmiany we francuskim systemie EPR wynikają z rozporządzenia z dnia 5 września 2025 r. ustanawiającego modulacje mające zastosowanie do składek finansowych płaconych przez producentów, gdy zawierają one tworzywa sztuczne pochodzące z recyklingu (fr. Arrêté du 5 septembre 2025 fixant les modulations applicables aux contributions financières versées par les producteurs lorsqu’ils incorporent des matières plastiques recyclées), które wejdzie w życie 1 stycznia 2026 r.
Od 450 do 1000 EUR bonifikaty za stosowanie recyklatu
W przywołanym rozporządzeniu określono również stawki bonusów, których wysokość została uzależniona od pochodzenia recyklatu oraz od stopnia skomplikowania procesu recyklingu, w którym wytworzono dany surowiec wtórny.
Producenci objęci obowiązkami EPR mogą otrzymać bonifikatę w wysokości:
- 550 EUR za tonę wykorzystanego recyklatu, jeśli pozyskano go z przetworzenia produktów tego samego rodzaju, co produkt wprowadzany przez producenta,
- 450 EUR za tonę wykorzystanego recyklatu, jeśli pochodzi on z przetworzenia innych produktów objętych systemem EPR we Francji,
- 1000 EUR (550 EUR w latach 2026 i 2027) za tonę wykorzystanego recyklatu pozyskanego z odpadów z tworzyw sztucznych, które uważane są za technicznie trudne do przetworzenia. Kategoria ta obejmuje również tworzywa do zastosowań kontaktowych, do których zaliczono m.in. recyklaty PET (z wyłączeniem surowca uzyskanego z przetworzonych butelek PET), EPS (z wyjątkiem spienionego polistyrenu), PP, HDPE i LDPE.
Dla większości produktów i opakowań objętych EPR nie ustanowiono minimalnego procentowego ani wagowego poziomu recyklatu, od którego naliczana będzie bonifikata. Producent może więc otrzymać premię nawet za produkty zawierające tylko minimalne ilości recyklatu (np. w 1%). Od tej zasady są jednak dwa wyjątki – należą do nich plastikowe butelki na napoje wykonane z przezroczystego, kolorowego i nieprzezroczystego PET oraz z HDPE. Dla obu typów opakowań rozporządzenie ustanawia obowiązek wykorzystania określonych poziomów recyklatu, wynoszących:
- dla butelek PET – 25% do 31 grudnia 2029 r. i 30% od 1 stycznia 2030 r.,
- dla butelek z HDPE – 0% do 31 grudnia 2029 r. i 30% od 1 stycznia 2030 r.
W przypadku tych opakowań ekomodulacyjna premia będzie naliczana wyłącznie od ilości recyklatu wykraczającej poza wskazane minimum.
Czytaj również: Ekomodulacja w rozporządzeniu PPWR – jak będą wyglądać modulowane opłaty opakowaniowe?
Wydajny recykling i zasada bliskości dodatkowymi warunkami przyznania premii
Oprócz wykorzystania recyklatu, do przyznania ekomodulacyjnej premii konieczne będzie również realizowanie wszystkich etapów gospodarki odpadami i wytwarzania nowych produktów:
- w promieniu maksymalnie 1500 kilometrów od centrum Francji opisanego w akcie prawnym w formie współrzędnych geograficznych,
- w innym państwie członkowskim UE lub w kraju trzecim spełniającym normy równoważne unijnym normom środowiskowym.
Ponadto z systemu bonusowego wyłączone zostaną produkty wytworzone z kompozytów, tworzyw zawierających dodatki lub substancje utrudniające recykling, z przetworzonego PVC albo z recyklatu pozyskanego w niewystarczająco wydajnym procesie recyklingu (odzysk poniżej 50% masy odpadów).