Nowelizacja ustawy opakowaniowej: apteki i HoReCa poza systemem kaucyjnym

System kaucyjny w Polsce od samego początku budził wiele pytań i kontrowersji, szczególnie wśród branż, które znalazły się w nim niejako „przy okazji”. Jedną z nich były apteki oraz sektor HoReCa, które – choć nie są typowymi punktami sprzedaży napojów – zostały objęte obowiązkami wynikającymi z przepisów. Projekt nowelizacji ustawy opakowaniowej pokazuje jednak, że ustawodawca zaczyna dostrzegać specyfikę tych podmiotów i reagować na ich postulaty.

Apteki wyłączone z systemu kaucyjnego – najnowsza zmiana w projekcie ustawy

Apele Naczelnej Izby Aptekarskiej i przedstawicieli branży farmaceutycznej w końcu odniosły skutek – wygląda na to, że już niedługo duże apteki nie będą musiały prowadzić zbiórki pustych opakowań po napojach. 20 marca 2026 r. na stronie Rządowego Centrum Legislacji opublikowano zaktualizowaną wersję projektu nowelizacji ustawy o opakowaniach i odpadach opakowaniowych (UC100), która wychodzi naprzeciw oczekiwaniom farmaceutów. W art. 133 ust. 8 znalazła się bowiem informacja o wyłączeniu aptek, punktów aptecznych i hurtowni farmaceutycznych z obowiązku uczestnictwa w systemie kaucyjnym w zakresie:

• zbiórki opakowań i odpadów opakowaniowych,
• zwracania kaucji,
• zawierania umów z każdym podmiotem reprezentującym, który zgłosi taką chęć.

Jeśli wspomniany przepis ustawy zostanie przyjęty w niezmienionym kształcie, to z systemu kaucyjnego zostaną oficjalnie wyłączone wszystkie apteki, również te o powierzchni sprzedaży powyżej 200 m². Apteki zachowają jednak prawo do dobrowolnego uczestnictwa w systemie oraz do prowadzenia punktów zbiórki.

Czytaj też: System kaucyjny zwiększy ślad węglowy butelki PET >>

Jak apteki trafiły do systemu kaucyjnego i jak go opuszczą?

Wraz z uruchomieniem systemu kaucyjnego w Polsce wszystkie apteki o powierzchni handlowej powyżej 200 m² stały się automatycznie punktami zbiórki opakowań kaucyjnych. Dlaczego? W asortymencie każdej z nich znajdowały się produkty uznawane przez ustawę za napoje w opakowaniach, tj. żywność specjalnego przeznaczenia medycznego w płynie, płynne suplementy diety albo woda mineralna, przez co duże apteki i hurtownie farmaceutyczne spełniły ustawową definicję jednostki handlu detalicznego i hurtowego.

W pierwotnej wersji ustawy kaucyjnej nie przewidziano wyłączeń dla aptek – jak argumentowało MKiŚ, obowiązek prowadzenia punktu zbiórki obejmował niewielką liczbę (maksymalnie 20) placówek w całej Polsce. Dodatkowo większość z nich zlokalizowana była w centrach handlowych, więc, zdaniem resortu, farmaceuci nie musieli bezpośrednio odbierać butelek – mogli korzystać chociażby z butelkomatów. Wyjaśnienia te nie satysfakcjonowały jednak środowiska farmaceutycznego. Przedstawiciele branży podkreślali, że apteka jest placówką ochrony zdrowia publicznego, a nie sklepem. Ponadto apteki i tak przyczyniają się do ochrony środowiska prowadząc zbiórkę niepotrzebnych i przeterminowanych leków.

Ministerstwo Klimatu i Środowiska pozostało nieugięte, uzasadniając swoje stanowisko koniecznością zachowania szczelności systemu kaucyjnego. Zmiana nastąpiła dopiero wraz z opublikowaniem projektu nowelizacji, który odpowiedział nie tylko na potrzeby branży farmaceutycznej, ale też HoReCa.

HoReCa poza systemem kaucyjnym, ale pod pewnymi warunkami

Nowelizacja ustawy kaucyjnej ma również uprościć operacje związane z rozliczeniem kaucji w sektorze HoReCa. Hotelarze, restauratorzy i właściciele cateringów sprzedający napoje w opakowaniach objętych systemem kaucyjnym będą mogli odstąpić od pobierania kaucji, jeśli spełnią łącznie następujące warunki:

• opakowanie będzie otwierane na terenie obiektu,
• napój będzie spożywany na terenie obiektu,
• puste opakowanie lub odpad opakowaniowy zostanie zwrócony na terenie obiektu.

Ministerialny projekt ustawy znajduje się obecnie na początkowym etapie prac legislacyjnych – został już przekazany do zaopiniowania przez Komisję Wspólną Rządu i Samorządu Terytorialnego, a następnie trafi do Komitetu Rady Ministrów ds. Cyfryzacji. Przebieg procesu legislacyjnego można śledzić na stronie Rządowego Centrum Legislacji.

Czytaj też: Szklane butelki jednak poza systemem kaucyjnym >>