KE przyspiesza cyrkularną transformację sektora recyklingu tworzyw sztucznych

Komisja Europejska zaprezentowała pakiet działań mających przyspieszyć transformację Unii Europejskiej w kierunku gospodarki o obiegu zamkniętym. W pierwszej kolejności zmiany te obejmą sektor produkcji i recyklingu tworzyw sztucznych. Opublikowane pod koniec 2025 r. dokumenty stanowią pilotaż przed planowanym Circular Economy Act, który ma kompleksowo uregulować rynek odpadów oraz surowców wtórnych w UE.

GOZ filarem konkurencyjności unijnej branży recyklingu plastiku

23 grudnia 2025 r. na stronie KE opublikowano komunikat w sprawie przyspieszenia przejścia Europy na gospodarkę o obiegu zamkniętym, który zapowiada podjęcie szybkich i zdecydowanych działań na rzecz branży tworzyw sztucznych. Według Komisji sytuacja w europejskim sektorze recyklingu plastiku stała się krytyczna. W UE produkuje się rocznie ok. 58 mln ton tworzyw, z czego:

• tylko ok. 50% jest zbierane i sortowane,
• zaledwie ok. 13% trafia do recyklingu materiałowego.

W ostatnich latach wyraźnie spadło tempo rozwoju mocy recyklingowych w UE z 17% w 2021 r. do 10% w 2022 r. i 6% w 2023 r. Do końca 2025 r. łączna zdolność recyklingowa w UE ma się zmniejszyć o kolejny 1 mln ton, stawiając ambitne cele klimatyczne UE pod znakiem zapytania. Co więcej, w latach 2010–2024 wskaźnik wykorzystania materiałów wtórnych w UE wzrósł jedynie z 10,7% do 12,2%, co oznacza, że podwojenie cyrkularności do 2030 r. może być poza zasięgiem państw członkowskich.

Analizując te i o wiele więcej danych, Komisja uznała, że bez szybkiej interwencji UE nie będzie w stanie zrealizować obowiązkowych celów recyklingowych, wynikających m.in. z przepisów o opakowaniach, SUP oraz o pojazdach wycofanych z eksploatacji. Jednocześnie Komisja podkreśla, że gospodarka o obiegu zamkniętym jest nie tylko narzędziem realizacji celów środowiskowych UE, lecz także kluczowym elementem bezpieczeństwa gospodarczego i konkurencyjności przemysłu. Zwiększenie cyrkularności ma ograniczyć zależność UE od importu surowców pierwotnych, zmniejszyć emisje oraz wzmocnić odporność europejskiej gospodarki na globalnym rynku.

Dlaczego KE stawia na sektor tworzyw sztucznych?

Decyzja o podjęciu natychmiastowych działań akurat w sektorze tworzyw sztucznych nie była przypadkowa. KE podkreśla, że jej celem jest niwelowanie barier dla cyrkularności wszystkich materiałów, a jednocześnie dostrzega . Europejska branża recyklingu tworzyw sztucznych zmaga się z rosnącymi kosztami energii, presją cenową ze strony tanich tworzyw pierwotnych oraz konkurencją importową, często opartą na fałszywych deklaracjach dotyczących zawartości recyklatu.

Komisja wskazuje również, że rozwój cyrkularnych rozwiązań w sektorze tworzyw mógłby nie tylko wzmocnić europejski przemysł recyklingu i innowacji, ale też ograniczyć emisje CO₂ o ok. 80 mln ton rocznie oraz poprawić bilans handlowy UE o ok. 18 mld EUR do 2050 r.

Pilotaż przed Circular Economy Act – co KE planuje wdrożyć w najbliższych miesiącach?

W komunikacie zaprezentowano zestaw krótkoterminowych działań, które mają ustabilizować rynek i przygotować grunt pod przyszłą reformę systemową. KE wprost wskazała, że pakiet ten ma charakter pilotażowy i przejściowy, ale jasno wskazuje kierunek zmian. Planowany Circular Economy Act ma w przyszłości stworzyć jednolity wspólnotowy rynek odpadów i surowców wtórnych, zwiększyć popyt na recyklaty, usunąć bariery regulacyjne oraz wzmocnić strategiczną autonomię UE w zakresie surowców.

Jednolite kryteria „end-of-waste” dla recyklatów tworzyw sztucznych

Jednym z elementów pakietu KE jest projekt rozporządzenia wykonawczego Komisji Europejskiej, który wprowadza jednolite dla całej UE kryteria określające, kiedy odpady z tworzyw sztucznych tracą status odpadów, a stają się surowcem wtórnym.

Przepisy rozporządzenia odnoszą się przede wszystkim do tworzyw termoplastycznych (m.in. PE, PET, PP, PS), jako do frakcji najczęściej występujących w strumieniach odpadów. Po spełnieniu określonych warunków jakościowych i procesowych, recyklat tych tworzyw:

• nie będzie już traktowany jako odpad,
• będzie mógł swobodnie krążyć na jednolitym rynku UE,
• stanie się pełnoprawnym surowcem dla przemysłu.

Komisja podkreśla, że brak wspólnych kryteriów end-of-waste generował dotąd około 120 mln EUR dodatkowych kosztów rocznie. Recyklerzy najczęściej odczuwali je w postaci barier administracyjnych i logistycznych.

TAK dla recyklatu z recyklingu chemicznego

Zaproponowany przez KE pakiet potwierdza, że recykling chemiczny jest elementem unijnej strategii cyrkularnej, o ile zapewnia lepsze efekty środowiskowe niż spalanie lub składowanie odpadów. Komisja po raz pierwszy proponuje wprowadzenie wspólnych zasad bilansu masowego (mass balance), które umożliwią wliczanie recyklatu pochodzącego z recyklingu chemicznego do realizacji obowiązkowych poziomów zawartości tworzyw z recyklingu, np. w butelkach PET.

Czytaj też: KE daje zielone światło recyklingowi chemicznemu >>

W branży recyklingu oznacza to zielone światło dla rozwoju technologii recyklingu chemicznego i zwiększenia nakładów na inwestycje w nowe instalacje oraz szersze możliwości przetwarzania odpadów z tworzyw sztucznych, które nie nadają się do recyklingu mechanicznego. Przedsiębiorcy zyskają nie tylko większą pewność inwestycyjną, ale też poprzez wprowadzenie wspólnych dla całej UE, spójnych zasad raportowania zawartości recyklatów w opakowaniach i produktach.

Poznaj inicjatywy Interzero na rzecz recyklingu chemicznego >>

Nowe obowiązki dla recyklerów tworzyw sztucznych

Na mocy nowych przepisów, podmioty prowadzące instalacje do recyklingu tworzyw sztucznych zostaną zobowiązane m.in. do:

• wdrożenia certyfikowanego systemu zarządzania jakością, który będzie potwierdzał zgodność z kryteriami end-of-waste,
• wykonywania regularnych badań składu recyklatu,
• respektowania limitu zawartości materiałów obcych wynoszącego poniżej 1,9% masy recyklatu,
• wystawiania elektronicznych oświadczeń zgodności dla każdej partii surowca wtórnego i przekazywania ich odbiorcom recyklatu; wzór takiego oświadczenia znajduje się w załączniku do rozporządzenia.

Co istotne, te same wymogi będą dotyczyć importerów recyklatu pochodzącego spoza UE. Ma to wyrównać szanse między lokalnymi recyklerami a firmami recyklingowymi z państw trzecich oraz zapobiec omijaniu unijnych przepisów środowiskowych poprzez np. posługiwanie się fałszywymi deklaracjami jakościowymi.

Ochrona rynku UE przed nieuczciwym importem

W swoim komunikacie Komisja wprost wskazuje, że jednym z głównych problemów unijnego rynku tworzyw sztucznych jest masowy import tanich tworzyw sztucznych z państw trzecich oraz przypadki sprzedaży tworzyw pierwotnych jako tworzyw pochodzących z recyklingu. Aby wyeliminować nieuczciwe praktyki oraz zapewnić równe szanse podmiotom z UE i spoza UE, Komisja proponuje wprowadzić:

• nowe kody celne rozróżniające tworzywa pierwotne i recyklaty,
• zaostrzone kontrole recyklatów przeznaczonych do kontaktu z żywnością,
• audyty instalacji do recyklingu z państw trzecich, które wytwarzają recyklat importowany do UE,
• dalsze postępowania antydumpingowe i antysubsydyjne.

Te działania mają bezpośrednio wzmocnić pozycję europejskich recyklerów, którzy dotąd konkurowali z importerami recyklatów niespełniających porównywalnych standardów jakościowych.

Inwestycje i innowacje jako warunek powodzenia planu KE

Jedną z najważniejszych przyczyn spadku wskaźników cyrkularności są niewystarczające inwestycje w GOZ. Jak podano w komunikacie, obecnie sektor publiczny pokrywa jedynie 7% ogółu kosztów związanych z transformacją cyrkularną. Choć w najbliższych latach wskaźnik ten będzie prawdopodobnie wzrastał (m.in. za sprawą proponowanych wieloletnich ram finansowych), to i tak nadal większość środków musi pochodzić z sektora prywatnego. Według szacunków Komisji luka inwestycyjna w gospodarce o obiegu zamkniętym wynosi 82 mld EUR rocznie, a do jej zapełnienia niezbędne jest wprowadzenie zachęt dla prywatnych inwestorów. W tym celu KE planuje m.in.:

• pilotaż transregionalnych hubów cyrkularności,
• wzmocnienie roli Europejskiego Banku Inwestycyjnego, w tym kontynuowanie inicjatywy Joint Initiative on Circular Economy (JICE),
• dalsze wsparcie projektów badawczo-rozwojowych w ramach programu Horizon Europe,
• uproszczenie procedur środowiskowych dla inwestycji w recykling.

Więcej o planowanych działaniach i zmianach w sektorze recyklingu tworzyw sztucznych przeczytasz w komunikacie KE z 23 grudnia 2025 r.

Źródła:

1. Questions and answers on the circularity plastics package, https://ec.europa.eu/commission/presscorner/detail/es/qanda_25_3152
2. Informacje o inicjatywie, https://ec.europa.eu/info/law/better-regulation/have-your-say/initiatives/14848-Odpady-tworzyw-sztucznych-ogolnounijne-kryteria-zniesienia-statusu-odpadu_pl
3. Communication from the Commission to the European Parliament, the Council, the European Economic and Social Committee and the Committee of the Regions, https://environment.ec.europa.eu/document/download/60277c52-77f0-4860-b6cc-cdaf6665e336_en?filename=COM_2025_805_1_EN_ACT_part1_v3.pdf