Zakaz niszczenia niesprzedanych tekstyliów – od 19 lipca 2026 r. nowe obowiązki branży fashion

Od 19 lipca 2026 r. duże firmy z branży fashion nie będą mogły niszczyć niesprzedanych tekstyliów – właśnie tego dnia zacznie obowiązywać zakaz, od którego będą jednak pewne wyjątki. Nowe przepisy są częścią unijnego rozporządzenia ESPR (Ecodesign for Sustainable Products Regulation), które promuje zrównoważoną produkcję i wspiera gospodarkę o obiegu zamkniętym.

Kogo obejmie zakaz niszczenia niesprzedanych tekstyliów? Zakres podmiotowy i przedmiotowy

Unia Europejska wprowadza kolejne przepisy, które mają na celu przyspieszenie transformacji GOZ. Już 19 lipca 2026 r. zacznie obowiązywać zakaz niszczenia niesprzedanych tekstyliów – odzieży, obuwia oraz dodatków odzieżowych. Obejmie on nie tylko produkty, które nie zostały zakupione przez konsumentów – w myśl rozporządzenia ESPR „niesprzedanymi produktami” są również produkty, które nigdy nie trafiły do sprzedaży (np. prototypy, modele popokazowe albo z sesji zdjęciowych) oraz produkty pochodzące ze zwrotów dokonanych przez konsumentów w ramach prawa do odstąpienia od umowy.

Jako niszczenie klasyfikowane będą trzy ostatnie działania wymienione w hierarchii postępowania z odpadami – recykling, inny odzysk i unieszkodliwianie. Niszczeniem nie będzie natomiast przygotowanie do ponownego użycia oraz odnowienie i regeneracja.

Zakaz niszczenia niesprzedanych ubrań i obuwia będzie wprowadzany stopniowo – od 19 lipca 2026 r. nowe obowiązki zostaną nałożone na duże przedsiębiorstwa zatrudniające powyżej 250 pracowników. 19 lipca 2030 r., czyli 4 lata później, zakres podmiotowy przepisów poszerzy się o średnie przedsiębiorstwa zatrudniające od 50 do 250 pracowników. Aby uniknąć nadmiernych obciążeń administracyjnych, z zakazu niszczenia tekstyliów zostały wyłączone mikroprzedsiębiorstwa oraz małe przedsiębiorstwa.

Unijny ustawodawca przewidział również rozwiązanie, które ma zapobiegać nadużyciom i wyeliminować nieuczciwe praktyki największych graczy na rynku. W art. 25 ust. 2 rozporządzenia ESPR przewidziano mechanizm, który ma chronić najmniejsze podmioty gospodarcze – mali i mikroprzedsiębiorcy, którzy zostali wyłączeni spod obowiązywania nowych przepisów, nie mogą niszczyć niesprzedanych produktów konsumpcyjnych, które zostały im dostarczone jedynie w celu obejścia zakazu.

Odzież i obuwie objęte zakazem niszczenia

Wśród produktów objętych zakazem niszczenia znalazły się niesprzedana odzież, dodatki odzieżowe oraz obuwie sklasyfikowane pod następującymi kodami CN:

• 4203 Artykuły odzieżowe i dodatki odzieżowe, ze skóry wyprawionej lub skóry wtórnej
• 61 Artykuły odzieżowe i dodatki odzieżowe, dziane
• 62 Artykuły odzieżowe i dodatki odzieżowe, niedziane
• 6504 Kapelusze i pozostałe nakrycia głowy, plecione lub wykonane przez łączenie pasków z dowolnego materiału, nawet z podszewką lub przybraniem
• 6505 Kapelusze i pozostałe nakrycia głowy, dziane lub wykonane z koronki, filcu lub innych materiałów włókienniczych, w kawałku (ale nie z pasków), nawet z podszewką lub przybraniem; siatki na włosy z dowolnego materiału, nawet z podszewką lub przybraniem
• 6401 Obuwie nieprzemakalne z podeszwami i cholewkami z gumy lub tworzyw sztucznych, które nie są przymocowane do podeszwy ani złączone z nią za pomocą szycia, nitowania, gwoździ, wkrętów, kołków lub podobnymi sposobami
• 6402 Pozostałe obuwie z podeszwami i cholewkami, z gumy lub tworzyw sztucznych
• 6403 Obuwie z podeszwami z gumy, tworzyw sztucznych, skóry wyprawionej lub skóry wtórnej i cholewkami ze skóry wyprawionej
• 6404 Obuwie z podeszwami z gumy, tworzyw sztucznych, skóry wyprawionej lub skóry wtórnej i cholewkami z materiałów włókienniczych
• 6405 Pozostałe obuwie.

Wyjątki od zakazu niszczenia niesprzedanej odzieży i obuwia

Jak wskazano w uzasadnieniu rozporządzenia ESPR, niszczenie niesprzedanych produktów tekstylnych jest powszechnym zjawiskiem – dotyczy nawet 4–9 % wszystkich wyrobów dostępnych na wspólnotowym rynku. Nadprodukcja tekstyliów i krótka faza ich użytkowania mają negatywny wpływ na środowisko oraz prowadzą do utraty cennych zasobów gospodarczych, dlatego należy im zdecydowanie przeciwdziałać.

Zapobieganie niszczeniu odzieży i obuwia nie może odbywać się za wszelką cenę, dlatego w rozporządzeniu delegowanym Komisji z 9 lutego 2026 r. ustanowiono szereg odstępstw, które dotyczą głównie względów bezpieczeństwa, ochrony zdrowia publicznego oraz prawa własności intelektualnej. W każdym przypadku producent musi jednak udokumentować zasadność zniszczenia produktów, a następnie przechowywać zebraną dokumentację przez okres 5 lat i udostępniać ją na każde żądanie organu kontroli.

Czytaj też: Będzie ROP na tekstylia >>

Obowiązkowe ujawnianie informacji o niesprzedanych produktach konsumpcyjnych

Na mocy rozporządzenia ESPR producenci, którzy niszczą niesprzedane produkty tekstylne, będą musieli ujawniać informacje o:

• rocznej liczbie i wadze niszczonych produktów, z podziałem na rodzaje i kategorie,
• powodach niszczenia produktów,
• sposobie zagospodarowania odpadów z tekstyliów oraz odsetku produktów, które poddano przygotowaniu do ponownego użycia (również odnowieniu i regeneracji), recyklingowi oraz innym formom odzysku (w tym odzyskowi energetycznemu),
• podjętych i planowanych działaniach, które mają zapobiec niszczeniu produktów w przyszłości.

Wszystkie te informacje muszą być zamieszczone na stronie internetowej producenta oraz sformułowane w sposób jasny i czytelny. Ma to zniechęcić producentów do pozbywania się niesprzedanych produktów konsumenckich, a przy okazji dostarczyć informacji o skali tego zjawiska.