EU against food waste - new food waste reduction target for 2030.

In September 2025, the legislative bodies of the European Union adopted an amendment to the Waste Directive, which requires member states to significantly reduce the amount of food waste generated. Community countries have until mid-2027 to implement the new legislation and until 31 December 2030 to meet the exacting standards.

Wiążące cele redukcji odpadów żywnościowych od 2030 r.

26 września 2025 r. weszła w życie dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2025/1892 z dnia 10 września 2025 r. zmieniająca dyrektywę 2008/98/WE w sprawie odpadów. Celem jej przyjęcia było dalsze ograniczanie ilości odpadów wytwarzanych we wszystkich państwach UE m.in. poprzez optymalizację gospodarki odpadowej oraz rygorystyczne przestrzeganie hierarchii sposobów postępowania z odpadami.

Na mocy nowelizacji ustanowiono wiążące cele w zakresie ograniczenia ilości marnowanej żywności, które muszą zostać osiągnięte nie później niż do końca 2030 r. Państwa członkowskie UE otrzymały 20 miesięcy na wprowadzenie mechanizmów pozwalających na osiągnięcie:

• 10% redukcji odpadów żywnościowych w sektorach produkcji i przetwórstwa żywności,
• w przeliczeniu na jednego mieszkańca 30% redukcji odpadów żywnościowych na dalszych etapach dystrybucji i wykorzystywania żywności (w sprzedaży detalicznej i innej dystrybucji żywności, w restauracjach i usługach gastronomicznych oraz w gospodarstwach domowych).

Cele te będą wyliczane na podstawie średnich rocznych ilości odpadów żywnościowych generowanych w latach 2021–2023.

Marnowanie żywności w UE generatorem strat społecznych, gospodarczych i klimatycznych

Motywacją do przyjęcia nowelizacji dyrektywy odpadowej były nie tylko względy środowiskowe, ale też społeczne i gospodarcze. W UE co roku do koszy trafia ok. 59 mln ton żywności, czyli 132 kg w przeliczeniu na jednego mieszkańca. Jak podaje Eurostat, ponad połowa tej masy (72 kg) marnuje się w gospodarstwach domowych. Jednocześnie niemal 33 mln obywateli Wspólnoty nie może pozwolić sobie na pełny posiłek co drugi dzień. Te liczby i skala zjawiska wyjaśniają, dlaczego w ostatnich miesiącach UE położyła tak duży nacisk na przekazywanie niesprzedanej żywności instytucjom zajmującym się jej redystrybucją oraz na dokonywanie darowizn żywnościowych. Oprócz względów humanitarnych, zjawisko marnowania żywności ma też przełożenie na gospodarkę UE i klimat. Zmarnowana żywność oznacza straty sięgające nawet 132 mld EUR w skali roku i odpowiada za 16% całkowitych emisji gazów cieplarnianych z systemu żywnościowego w UE[i].

Read also: Segregacja bioodpadów do poprawy – selektywnie zbieramy tylko 9% odpadów żywnościowych

30% na mieszkańca, czyli ponad 1 mln ton – o tyle musimy zmniejszyć ilość odpadów żywnościowych

Jak podaje Eurostat, w Polsce każdego roku marnuje się ponad 4,6 mln ton żywności, z czego:

• 1,3 mln ton podczas produkcji i przetwórstwa żywności,
• 3,3 mln ton w handlu detalicznym i dystrybucji, w restauracjach oraz w gospodarstwach domowych.

Dla Polski wprowadzenie 30-procentowego celu redukcji masy odpadów żywnościowych oznacza więc konieczność zapobiegnięcia wytworzeniu około 1 mln ton tych odpadów.

Jak wytwarzać mniej odpadów żywnościowych? UE daje wskazówki, a resztę zostawia w rękach rządów

Unijny prawodawca nie tylko stawia ambitne cele, ale też proponuje środki służące ich osiągnięciu. Na drodze do spełnienia wyznaczonych poziomów redukcji odpadów żywnościowych państwa członkowskie UE muszą co najmniej:

• opracowywać i wspierać działania promujące zmianę nawyków na bardziej zrównoważone, w tym prowadzić kampanie informacyjne, które będą budowały świadomość i pogłębiały wiedzę na temat zapobiegania powstawaniu odpadów żywnościowych,
• dokonywać przeglądów rynku żywnościowego, by eliminować praktyki, które przyczyniają się do wytwarzania odpadów żywnościowych,
• wspierać współpracę pomiędzy podmiotami obecnymi w łańcuchu wartości produktów żywnościowych,
• zachęcać do darowizn i innych form redystrybucji żywności, by uniknąć wykorzystania niesprzedanych produktów w celach innych niż spożycie przez ludzi,
• ułatwiać rozwój kompetencji i pozyskiwanie finansowania, zwłaszcza w odniesieniu do najmniejszych podmiotów obecnych na rynku produkcji, przetwórstwa i dystrybucji żywności,
• wspierać innowacje, których celem jest zapobieganie wytwarzaniu odpadów żywnościowych.

Oprócz zastosowania się do wytycznych przewidzianych w treści dyrektywy, państwa członkowskie mogą również podejmować własne inicjatywy na rzecz przeciwdziałania marnowaniu żywności. Ponadto powinny prowadzić stały monitoring skuteczności wdrożonych rozwiązań przy wykorzystaniu metodologii zaproponowanej przez KE w odrębnym akcie wykonawczym.

Wyłączenia i ochrona najmniejszych podmiotów – kogo nie obejmą nowe przepisy?

Znowelizowana dyrektywa wymaga, by odpowiedzialność za realizację wyznaczonych celów była proporcjonalnie rozłożona na wszystkie podmioty obecne w całym łańcuchu dostaw żywności, tj. w produkcji podstawowej, w przetwórstwie i wytwórstwie, w sprzedaży detalicznej i innej dystrybucji żywności. Do tej grupy zaliczamy również firmy i instytucje prowadzące restauracje oraz świadczące usługi gastronomiczne. Unijny ustawodawca podkreślił, że zaangażowanie tych podmiotów powinno być współmierne do ich możliwości i roli w łańcuchu dostaw. Ma to zapobiec nakładaniu nadmiernych obciążeń na najmniejszych uczestników rynku, zwłaszcza na mikro- i małe przedsiębiorstwa. Idąc tym tropem, nowe przepisy nie obejmą mikroprzedsiębiorstw oraz rolników. Ci ostatni są dodatkowo chronieni przed nieuczciwymi praktykami dużych odbiorców (głównie sieci handlowych), które nierzadko odmawiały przyjęcia zakontraktowanych produktów rolnych, co skutkowało marnowaniem żywności i niezawinionymi stratami po stronie jej producentów.

W znowelizowanej dyrektywie odpadowej znalazły się też przepisy dotyczące objęcia odpadów tekstylnych rozszerzoną odpowiedzialnością producenta. Dowiedz się więcej: Będzie ROP na tekstylia – nowe obowiązki firm odzieżowych coraz bliżej

[i] Marnowanie żywności, https://www.consilium.europa.eu/pl/policies/food-waste/